Guillade
Historia, cultura tradicional, persoeiros…

O 15 e 16 de outubro deste ano quedará marcado a “lume e ferro” na memoria de moitos/as guilladenses e veciños doutras localidades do sur de Pontevedra… Pero tamén de Ourense, norte de Portugal e outras partes do noroeste peninsular.

Foron unhas xornadas nas que o coto de Sandomedio desapareceu literalmente, pouco a pouco a medida que ía quedando cuberto por un fume denso. E pese á rapidez coa que avanzaban as lapas e o lume, quedou tamén a sensación de que foi como unha desas repeticións de determinado tipo de imaxes que repiten a cámara lente na televisión, xa que foi como o impacto dun cometa de fogo que se achegaba pouco a pouco… E si pola mañán cedo cheiraba a queimado, ao mediodía comezaban a aparecer as primeiras nubes densas de fume, e a hora de comer aquilo xa indicaba que a sobremesa ía ser moi indixesta, na merenda todo o mundo intuía que a noite ía ser longa. Foi, en certo modo, como unha desas “series de poucos capítulos, pero intensos”. Unha traxedia fotografada, comentada, “wasapeada” polos residentes, en secuencias: primeiro cada dúas ou tres horas, logo cada hora, media hora, cuarto de hora… e minuto a minuto cando o lume xa estaba na porta das casas.

Ao igual que no afundimento do Titánic -que mentres ía a pique entre un tremendo caos, a orquestra do barco encargada de amenizar a travesía, non deixou de soar-, neste xornada de ansiedade colectiva e catástrofe, a televisión e radio autonómicas, exerceron o mesmo papel que aquela orquestra: O Luar era repetido aquela tarde  como se nada na TVG, e na RG atronaban os goles daquela xornada… e mentres o lume avanzaba.

Para colmo aquilo aconteceu unha xornada de domingo na que moita xente volve das aldeas ás cidades, e na que nesas tardes sempre hai certa intensidade de tráfico, o que provocou auténticas escenas de pánico en túneis como o da Cañiza  e estradas… pero o radio, tan importante á hora de transmitir e informar de accidentes, imprevistos… (sobre todo cando un xa vai en ruta no propio coche), continuaba informando dos transcendentais goles, penaltis, faltas, expulsións e córners que tiñan lugar en todos os campos, de todas as categorías… 4ª rexional, 3ªpreferente, 2ª división…

Iso si: entre gol e gol, tarxeta amarela e vermella, comentaban a modo “de aviso” que había un lume en tal ou cal sitio, e que ampliarían esa información por “twitter”… Algo que todo o mundo sabe pódese consultar tranquila e comodamente mentres conduce a través do móbil, especialmente a xente máis maior. Se non chega a ser polos avisos e chamadas que os propios veciños facían uns a outros para advertir do que estaba acontecendo, quen estivera aquela tarde mirando a tv ou escoitando o radio, pensaría que “nada pasaba, xa que a orquestra non deixaba de tocar”.

O problema pasou a complicarse seriamente coa chegada da noite, a caída da rede eléctrica e da telefonía fixa… de feito moitas persoas (maiores sobre todo), que habitualmente non andan co móbil, ou non están moi pendentes da batería, quedaron “incomunicados” de cara aos seus familiares, cando todo comenzou a fallar e arder en cadea…

Ao igual que noutras catástrofes “foi a xente quen salvou á xente”, son situacións nas que adoita xurdir o mellor de cada un: actitudes heroicas e solidarias, lideratos que pasan desapercibidos e auténticos/as xestores de catástrofes improvisados/as que coa cabeza fría, foron capaces de tomar decisións clave á hora de evitar maiores desgrazas. Pero por favor: que ninguén proteste ou poderá ser acusado de “carroñero”.

O vindeiro sábado 4 de novembro terá lugar na praza maior de As Neves, unha xornada solidaria destinada a recabar fondos para os seus veciños/as afectados pola vaga de lumes de mediados do pasado outubro. De feito, este temo municipal foi un dos máis seriamente castigados polas lapas.

Aparte de actividades propias desta época do ano, como castañas asadas, haberá tamén rifas, actuacións musicais e agasallos para os cativos que vaian disfrazados de motivos relacionados co Samaín.

Na procura do petróglifo perdido
Outubro 4th, 2016 by montesdeguillade in Sen categorizar Comentarios desactivados en Na procura do petróglifo perdido

Foi unha calorosa tarde de finais de agosto, muito máis abafante do que cabía esperar, xa que non era un día especialmente claro ou soleado, pero a humidade do ambiente e a selva de toxos, silvas e xestas, “fixéronnos suar a mares”.

Dende logo o peor foi a bofa e a impotencia de mirar que aparte de que a titánica tarefa de desbroce non tiña fin, (ata que nos puxemos man á obra “o choio non parecía tanto”), o petróglifo que debíamos localizar e identificar, coñecido como o “petróglifo do cabalo”, non daba aparecido… E foi así como tras case dúas horas de batalla sobre o terreo e cando estabamos a piques de marchar a tomar unha boa ducha, Samuel atopou o que foramos buscar.

pedracabalo11

A “teoría” e os informes arqueolóxicos, indicaban que “o obxectivo” andaba por alí (unha laxe redondeada, cun circulo case perfecto ben delimitado, e unha figura -menos definida- posiblemente ecuestre, ou semellante a un cervo ou animal semellante…), pero a realidade e que non daba aparecido; e cando moitos dubidábamos sobre a verosimilitude da posible ubicación ou localización exacta, ou sobre un posible erro do estudo arqueolóxico, un dos petróglifos máis curiosos de Guillade apareceu debaixo dunha boa manta de musgo.

pedracabalo2

Que ridículo teríamos feito os adultos ante os nenos que nos acompañaron e colaboraron no desbroce daquel anaco do monte comunal na procura e recuperación do noso patrimonio histórico! Terían gañas de volver a acompañarnos outro día a facer algo parecido, se chegaran a ter que marchar para casa sen experimentar a “ilusión” de ter descuberto aquela especie de tesouro arqueolóxico?

pedracabalo3

Coa satisfacción do “deber cumprido”, e sentíndonos “exploradores por un día”, voltamos todos para casa cunha “fame neghra” e a tomar unha ducha que ben merecemos.

Proposta de Participación Cidadá: Somos Paisaxe
Outubro 27th, 2015 by Xose in Monumenta histórica Comentarios desactivados en Proposta de Participación Cidadá: Somos Paisaxe

Somos Paisaxe1

O Instituto de Estudos do Territorio da Xunta de Galicia en colaboración coa Universidade de Santiago de Compostela está a desenvolver un “Catálogo da Paisaxe” como unha ferramenta válida para conseguir achegarse ao coñecemento da poboación local sobre o seu territorio, as súas valoracións, preferencias e opinións sobre a paisaxe.

Para tal fin, este programa de participación decidíu dividir o noso territorio nunha dúcea de áreas paisaxísticas , encadrándose o concello de Ponteareas dentro da zona “Costa Sur/Baixo Miño”, tendo lugar o pasado sábado 24 de outubro un obradoiro de traballo ao que asistiron perto de 20 persoas de varios puntos de concellos limítrofes como Salvaterra, Mos, Porriño… Durante as máis de tres horas que durou a actividade, os técnicos/moderadores do proceso dividiron a sesión de traballo en dous grandes obxectivos xerais:

-Que cada participante identificase aquelas zonas, lugares ou elementos do seu entorno (miradoiros, cruceiros, ríos, soutos…) que polos seus valores ou características singulares, considere dignos de figurar na futura elaboración, do xa citado, Catálogo da Paisaxe.

-Sinalar aquelas áreas do territorio que debido ao seu deterioro ambiental, contaminación, verteduras ou agresións de distinta índole, etc, merecen ser rehabilitadas.

O proceso de recollida de suxerencias e achegas, pertence aberto a toda a cidadanía ata o 5 de novembro a través da web: somospaisaxe, dándoselle a todo o mundo que nun pudo participar en ningún dos doce obradoiros repartidos polas catro provincias, a oportunidade de sinalar e indicar cartográficamente os lugares da súa contorna que estime oportuno.

FLORA + MARÍA ROSA = 204 ANOS
Marzo 24th, 2015 by Xose in Memoria histórica,Xente de Guillade Comentarios desactivados en FLORA + MARÍA ROSA = 204 ANOS

Flora

Fai pouco máis dun mes falecía en Vigo, a que posiblemente fose a persoa máis vella de Guillade: Flora Costa Candeira, con 102 anos de idade. Xunto a ela, merece ser lembrada tamén María Rosa Glez. Glez. (“Chandoia”), que pese a ser natural da parroquia de S. Pedro de Batalláns (As Neves), e ter falecido fai pouco máis dun ano, coa mesma idade que Flora, gardaba unha estreita relación con Guillade, xa que durante moitos anos traballou de criada de José Rodriguez Montero (na imaxe inferior*), un dos seus máis coñecidos “abades”, falecido a mediados dos 60, así como coidadora de Generosa e Aurora do Cabo.

Tío Abade (2)
No que a Flora se refire, naceu en Viñó, e tras casar con J. Manuel González, veciño da limítrofe parroquia de Oliveira, os seus camiños separáronse por mor da Guerra Civil, xa que él, mestre e republicano comprometido, tivo que fuxir a Chile, tras ter que andar escapado polos montes e camiños. Unha interesantísima historia poderíamos escribir sobre él si atopáramos máis información…

Posteriormente, Flora decidiu emigrar a Lisboa co seu irmán, para anos máis tarde instalarse en Vigo, onde rexentou unha tenda de ultramarinos no Calvario e unha pensión na zona de Churruca, ao pé da estación de tren, ata á súa xubilación.

*Extraída do blogue: “As pedras de Taboexa falan” (www.taboexa.es) (Aproveitamos para facer unha mención especial a este blog da nosa parroquia veciña Taboexa, digno de ser visitado con admiración).

Dorinda Iglesias Rodríguez (1914-2014)
Xaneiro 10th, 2015 by Xose in Xente de Guillade Comentarios desactivados en Dorinda Iglesias Rodríguez (1914-2014)

Se de algo teñen fama as mulleres galegas, é de loitadoras e traballadoras, unhas características que podían ser extrapolables a todas as mulleres do mundo, pero que no noso caso, exemplifícase especialmente ben nas nosas mulleres do rural.

Pois ben, a finais do recén rematado 2014, Guillade perdeu unha desas mulleres impresionantes; tanto pola súa excepcional biografía, como pola súa idade: 100 anos, todo un século! Ao igual que aconteceu no anterior caso co que abriamos este apartado de “centenarios de Guillade”, adicado a Manuel Carrera (cando na prensa escrita fíxose eco do 107 aniversario doutro veciño de Ponteareas), na mesma semana na que a nosa protagonista finou, aparecía tamén no Faro de Vigo, unha nova que facía referencia ao caso de tres mulleres do noso concello que no seu conxunto superaban os 306 anos!!

Dorinda Iglesias Rguez

Dorinda Iglesias Rodríguez naceu no lugar de As Carballas en Guillade de Arriba en 1914,  sendo a máis vella de 8 irmáns (4 homes e 4 mulleres), aos que xa de noviña tivo que axudar a criar. Sendo moza marchou a Lisboa, onde tras conseguir aloxamento comezou a traballar pola súa conta lavando roupa ao mesmo tempo que traballaba como cociñeira… Hoxe en día chamaríanlle “emprendedora”…

Posteriormente, xa asentada na cidade e despois de casar con Francisco Sebastián Candeira, rexentou unha pensión na Rúa da Fé nº 8, chamada <<Puenteareas>> que aínda permanece aberta e co mesmo nome!!

R) DA FE

A mediados da década dos 80, volveu a Guillade unha vez xubilada para gozar dunha merecida e ben gañada xubilación; faleceu o 15 de novembro aos 100 anos deixando unha filla e dous netos.

Bici-carrilanas (Xogos populares)
Outubro 23rd, 2014 by Xose in Costumes e tradicións locais Comentarios desactivados en Bici-carrilanas (Xogos populares)

carriplainas-blogue1

Facía moito tempo que polas costas e baixadas de Guillade non mirabamos uns “bólidos caseiros”, como os impresionantes prototipos que aquí aparecen; unhas sofisticadas máquinas, que son resultado da imaxinación e habilidades de rapaces amantes da velocidade e das emocións fortes. Persoalmente aínda lembro aquelas pancadas e rabuñazos en mans, brazos e pernas que pese a todo tipo de proteccións, tamén caseiras, apañábamos -sen importarnos demasiado- cando nos tirábamos pola costa que hai entre Viñó e o muíño do Roupeiro cos nosos carros de bolas, feitos cunhas cantas táboas, uns poucos ferros, uns rodamentos, e moita ilusión e orgullo. Un orgullo do “feito por un mesmo”, coas propias mans e enxeño, igual que estou seguro que tamén experimentan os amigos inventores da foto.

carro bolas

Poucas cousas hai tan satisfactorias e agradables como poder gozar e sacarlle todo o partido posible ao que un (ou unha) fai coas súas propias mans: xa sexa saborear un bo plato de comida preparado por un mesmo e elaborado con ingredientes cultivados por ti mesmo, rehabilitar ou arranxar algún moble ou chocallo vello que ande pola casa, ou facer os teus propios xoguetes…

carro bolas II

Nunha época, como a de hoxe en día, onde moitas cousas xa “veñen feitas”, montadas ou pre-cociñadas, e nun mundo onde moitos nenos e rapaces pasan máis horas xogando eles sós coas súas videoconsolas, playstations, etc, en vez de estar compartindo o seu tempo e gozando uns con outros, dar cun grupo de mozos que coas súas propias mans, imaxinación e habilidade son capaces de construír unhas “bici-carrilanas” como as das fotos, son merecedores dos mellores recoñecementos e gabanzas.

O CARRO E O HOME – Antonio Roman e Xoaquin Lorenzo
Xullo 4th, 2014 by Xose in Costumes e tradicións locais,Memoria histórica Comentarios desactivados en O CARRO E O HOME – Antonio Roman e Xoaquin Lorenzo

.

Recollo este documental en Youtube, rodado no ano 1941, e que de modo moi emotivo relata o proceso de construción dun carro de bois (e vacas) e os usos que tiña. Podemos ver imaxes da malla do centeo, dos traballos co liño, etc. Aos que xa pasamos dos 40 ou 50 anos, e que sendo nenos aínda nos puxemos algunha vez diante das vacas para guiar o carro, ou iamos e viñamos do monte montados enriba da leña ou do toxo,  seguro que aínda nos emocionará coas lembranzas da nosa infancia. Aquí, en Guillade, haberá como uns 20 anos que se extinguiron os últimos carros, alá pola primeira metade dos anos 90, unha vez que as vacas tamén foron desaparecendo e se introduciron os primeiros chimpíns que foron reemprazando o uso do carro nas economías familiares.

.

Coincidindo coa presentación do libro, e obra colectiva, <<Montes, Vacas e Procomún>> coordinada por Francisco Quiroga, no Museo Marco de Vigo o pasado 1 de Marzo, o colectivo “Montenoso” convocou no mesmo día, hora e lugar, unha mesa de debate moderada por un dos seus membros, sobre a actual situación dos Montes en Mán Común en Galicia, na que a parte da Comunidade de Montes de Guillade tamén foron convidadas, as comunidades de Valadares e Cabral de Vigo, Argozón no concello de Paderne e de Irixoa, na provincia da Coruña.

Cabe sinalar que dito evento, conseguíu acadar a atención de varios medios de comunicación, como: Praza.com , Atlántico Diario ou o programa divulgativo da TVE-2 “La aventura del saber”, que envióu unha equipa de gravación, para confeccionar un programa especial sobre os montes comunais que se emitirá despois de Semana Santa.

O convite non foi casual, xa que os membros do colectivo “Montenoso”, xa se tiñan achegado ata a nosa parroquia no verán do 2013, a realizar varias entrevistas e gravacións que deron lugar a un traballo de video-creación que tamén foi estreado e presentado no Museo Marco fai uns meses.

Ao mesmo tempo, debemos remontarnos a novembro do 2012, para atopar parte dos motivos que levaron a este grupo de profesionais de distintas disciplinas (arquitectura, belas artes, ciencias políticas…) interesarse pola nosa pequena Comunidade de Montes, xa que foi por aquelas datas cando os nosos veciños e compañeiros comuneiros de Mouriscados, déronnos a oportunidade de colaborar con eles nun interesante proxecto de posta en valor do patrimomio etnográfico e arqueolóxico que compartimos con eles, especialmente en todo o que ten que ver coas mámoas milenarias que se atopan entre os límites das nosas parroquias.

Dito proxecto, xa iniciado, pero aínda sen rematar, baséase en boa medida na apertura dun roteiro de varios kms que permita a todo aquel que queira, aparte de dar un bo paseo, achegarse a coñecer os nomes, no que á toponímia se refire, de boa parte do noso territorio: as súas orixes, significados… a través da colocación de varios paneis informativos confeccionados e situados pola Comunidade de Montes de Mouriscados, para quen unicamente podemos ter palabras de agradecemento pola súa iniciativa e proposta de sumarnos a súa iniciativa.

Un par de meses despois daquela toma de contacto coa directiva de Mouriscados, desprazouse ata Guillade o historiador, arqueólogo e divulgador Alberte Reboreda, un dos impulsores desta proposta de colaboración, a quen tamén debemos agradecer e valorar o seu esforzo e adicación, tanto ou máis que aqueles outros veciños de Guillade que aquela fría e chuviosa tardiña de decembro colaboraron desinteresadamente con él durante horas coa cara pegada a pantalla do ordenador tratando de identificar a través de fotografía aérea os camiños, regatos, penedos, carballeiras, etc… que se sitúan entre a falda do Coto do Santo e a extrema con Campo Do Mouro.

De non ser por eles: Ismael de Carballede, Abel Ocampo e Manuel Martínez da Raño, non seríamos capaces de coñecer toda a riqueza toponímica que temos nesa parte da nosa parroquia, por non falar de todas esas pequenas historias e anécdotas tan importantes e cheas de información que acompañaban as súas palabras e comentarios. E como consecuencia de todo iso, aparte de que os máis novos non poderíamos ter axudado a Alberte Reboreda do xeito incalculable no que eles o fixeron; é posible tamén que se eles non se tiveran implicado, a xente de “Montenoso” nunca tivera reparado na existencia dunha pequena e modesta Comunidade de Montes dun lugar chamado Guillade, na que grazas á sorte de ter veciños como eles e de contar coa xenerosidade e traballo da directiva de Mouriscados, xa somos unha parroquia que conta á hora de falar de ideas e proxectos que axuden a valorar os nosos montes e cultura.

A todos eles: GRACIÑAS! Sen a vosa aportación non sería posible!

*As fotos son cortesía de Alejandro Fdez. Palicio e José Martinez.

Guillade queda sen o seu veciño máis lonxevo e centenario: Manuel Carrera
Decembro 20th, 2013 by Xose in Xente de Guillade Comentarios desactivados en Guillade queda sen o seu veciño máis lonxevo e centenario: Manuel Carrera

.

Foi unha pequena coincidencia. Fai aproximadamente un mes, na mesma semana en que outro veciño do noso concello, acadaba os 107 anos de idade convertíndose no home máis vello de Galicia, na capital de Portugal finaba o noso guilladense máis lonxevo, do que se teña constancia: D. Manuel Carrera Martínez, fillo de Aquilina Martinez Iglesias e Benito Carrera David, naturais do barrio da Rañó.

101 anos de idade son moitos anos… e permiten ter sido testemuña das dúas Grandes Guerras, da carreira espacial entre os EEUU e a antiga URSS, a caída do muro de Berlín, o nacemento de internet, dúceas de revolucións de todo tipo, e do descubrimento de avances científicos en diferentes campos: medicina, electrónica, química… que fixeron avanzar e mellorar o mundo.

101 anos de idade permitiron conformar unha ampla familia, xunto a súa muller, María Emilia Rosa Carbó (natural do Alentejo, pero con raíces catalás) con quen casou a principios da década dos anos 40, e tivo 3 fillos e 7 netos. Un grupo familiar que sempre recoñeceu os sacrificios do seu pai e avó por mellorar e prosperar, nun contexto histórico marcado por épocas de menor e maior dificultades económicas e sociais.

O periplo vital e laboral de Manuel Carrera, comeza a forxarse en Setúbal, onde chegou con menos de 10 anos para xa ter que axudar no negocio familiar (un restaurante e unha pensión rexentada polo seu pai e tío) xunto ao seu irmán Francisco, que falecería en 1931. Unha traxedia familiar que fixo que abandonasen Setúbal para o seu pai retornar a Guillade, e el ir buscar sorte a Estoril, pasando a traballar no <<Hotel París>> –que aínda existe- e posteriormente, durante un breve período de tempo a Inglaterra, traballando noutro Hotel durante uns meses en Southampton, unha breve estancia que para poder prolongarse implicaba ter que voltar a Portugal, para poder arranxar correctamente os correspondentes permisos e papeis de residencia e traballo.

Porén, nese período ten inicio a Guerra Civil, o que alterou imprevisiblemente os seus plans, impedindo proceder a tramitar a documentación que precisaba para tentar pasar o máis desapercibido posible e non ser expulso ou enviado á fronteira española para ser recrutado… Foron anos de “alegalidade” e incerteza, sen poder arranxar e tramitar ningún tipo de documento nin poder saír de Portugal, nin tan pouco poder consolidar ou darlle continuidade a ningún negocio concreto, o que non impediu que nese tempo fora socio de varios restaurantes e pensións na Baixa de Lisboa, como o restaurante <<París, fundado por el, e que durante máis de 50 anos foi un local senlleiro da Baixa.

Foi xa en 1942, en plena II Guerra Mundial, nunha época na que Portugal, pese a ser un país neutral, tamén sufriu as consecuencias do desabastecemento enerxético e de materias primas, ao mesmo tempo que pola súa situación estratéxica era lugar de operacións de centos de espías e axentes aliados e alemáns, cando fundou o restaurante <<Regional>>, que pertenceu a familia Carrera durante 6 décadas, a base de traballo duro e sacrificio… Houbo que esperar ao 25 de abril para comezar a pechar e descansar os domingos, ata esa data, abrir ás 7h da mañá e pechar ás 11h era a norma… e así ata os 79 anos de idade, que foi cando se “reformou”.

Todos eses anos rexentando un negocio dese tipo, fixo que Manuel fora recoñecido polos seus compañeiros de traballo e antigos empregados como bo xefe no profesional, e xeneroso e humano no persoal. O que fixo que no “Mercado da Ribeira” (onde se facían as compras para o restaurante) fora sempre unha persoa respectada e apreciada, por ter axudado economicamente a moitas persoas en momentos complicados das súas vidas, de xeito desinteresado sen reclamar xuros ou favores.

Manuel sobrepasou os 90 anos estoicamente, e sen grandes problemas de saúde, ata que un glaucoma fixo que perdera a visión, o que tampouco lle impediu levar unha vida plena e activa dentro das limitacións obvias dunha persoa invidente, pero marcada pola súa axilidade mental; especialmente para facer cálculos mentais rápidos e acertados (para el o cambio de moeda de escudos a pesetas, e de ambas a euros non supuxo ningún handycap, e era o primeiro da casa en averiguar o troco e importe exacto), así como a súa prodixiosa memoria, foron dúas facultades que conservou ata o final. Ao igual que a súa capacidade para facerse a barba así mesmo –xa invidente- e a súa destreza para desprazarse e gobernarse de xeito autónomo na súa vivenda.

A lonxevidade do ser humano, e o incremento da esperanza de vida, son constante obxecto de estudo e atención tanto por parte da opinión pública como de científicos e profesionais de diferentes áreas, como a da Saúde, un campo onde destacan un dos seus fillos e un dos seus netos (nefrólogo e investigador no campo da nutrición, respectivamente), Pedro, quen achaca o segredo da lonxevidade de Manuel, a uns magníficos xenes –os seus pais e irmáns, agás o falecido por unha doenza a temperá idade, superaron os 90 anos-, e a unha vida austera en canto a “vicios”: non comía en exceso, e o alcohol ficaba reservado para os días festivos.

No funeral de Manuel, o seu fillo Fernando fixo un retrato cheo de agarimo e recoñecemento do seu pai, describíndoo como un home bo, xeneroso e humilde, que deixou unha lección para todos: practicar sempre o ben, de forma humilde sen agardar recoñecementos.

Posiblemente, todos os galegos e portugueses, teñamos algo de “Ulises” no noso interior… somos tamén emigrantes, navegantes e viaxeiros, e ao igual que el andamos e andivemos sempre na procura de retornar á nosa “Ítaca” particular… a Terra, Aldea ou Vila de cada un de nós… e como dicía aquel poema de Kavafis:

Se partires um dia rumo a Ítaca,
faz votos de que o caminho seja longo,
repleto de aventuras, repleto de saber (…)

Tem todo o tempo Ítaca na mente.
Estás predestinado a ali chegar.
Mas não apresses a viagem nunca.
Melhor muitos anos levares de jornada
e fundeares na ilha velho enfim,
rico de quanto ganhaste no caminho,
sem esperar riquezas que Ítaca te desse.
Uma bela viagem deu-te Ítaca (…)

 

Naceu na Rañó o 4 de agosto de 1912, visitando por última vez a súa “Ítaca”, na Rañó, en agosto do 2006. Faleceu en Lisboa o 19 de novembro do 2013 mentres durmía. 101 anos… Si: foi un camiño longo e repleto de saber.

Encontro Eusko-Galego de Billarda (Pateiro) en Ponteareas
Xuño 6th, 2013 by Xose in Costumes e tradicións locais Comentarios desactivados en Encontro Eusko-Galego de Billarda (Pateiro) en Ponteareas

Cada vez que se fala de “tradición popular” soemos pensar en música, contos, bailes…  máis que en deportes e xogos populares. Pois ben, sen moita marxe para o erro podemos afirmar que se nos últimos anos hai algunha tradición popular, encadrada dentro deste último grupo, que xurdíu de novo con folgos renovados como ningunha outra, é o xogo da billarda, ou como se chama na nosa zona: o pateiro.

O seu rexurdimento, débese en boa parte a laboura de diferentes asociacións e colectivos que de forma totalmente desinteresada, e coa complicidade de varios medios dixitais no que a súa difusión se refire (como Dioivo ou Galicia Confidencial entre outros), permitíu levar adiante un circuito deportivo con formato de Liga de Clubes –que se pode seguir no blogue “O Varal”-, que incluso da pé a convocar da cando en vez encontros amistosos con outros combinados da Península e outros lares (como o Ulster).

Foi así, como este pasado sábado 25, recaíron no campo de fútbol de Pardellas por segundo ano consecutivo, unha “cuadrilla” de xogadores bascos do Kolektiboa Itaia, que despois dun pasarrúas polo centro da vila de Ponteareas, ataviados de “zanpantzar”, desputaron pola tarde un encontro do que alí chaman “txirikila” co equipo local, xunto con algún que outro repesentante de terras gaditanas.

Ata o ano que ven, AGUR!!

(As fotos foron facilitadas por Anxo Saborido e o propio K. Itaia a través de Xoán Mouriño)