Guillade
Historia, cultura tradicional, persoeiros…
O serán en Guillade e Uma (II)
Outubro 15th, 2012 by Xose in Costumes e tradicións locais Comentarios desactivados en O serán en Guillade e Uma (II)

Nesta ocasión María Bouzó Barbeito cóntanos como se organizaba un serán, para continuar falándonos do fiadeiro, pois no lugar en que se celebraba o serán  as vellas do lugar acostumaban fiar o liño e coser prendas de roupa.

 

A seguir un vídeo de María cantándonos unhas rebeiranas

 

E no seguinte vídeo cántanos un pasodobre

O Serán en Guillade e Uma
Xaneiro 10th, 2012 by Xose in Costumes e tradicións locais Comentarios desactivados en O Serán en Guillade e Uma

Cando se celebraba?

O Serán era unha festa que se celebraba tradicionalmente na época do inverno nas diferentes parroquias da comarca (e en máis zonas de Galiza). Temos constancia de que tiveron o seu momento de gloria no tempo dos nosos avós e bisavós, e que comezaron a extinguirse polos anos 60 do século pasado. Acostumaba celebrarse varios días pola semana, na nosa zona soían ser os martes, xoves, sábados e domingos. Os martes e xoves podían rematar a medianoite, e os sábados e domingos prolongábase máis alá das dúas da mañá.

O lugar

O acontecemento celebrábase nun espazo pechado e a recaudo da chuvia, xeralmente nunha corte ou coberto. Nel xuntábanse os mozos e mozas dun lugar (e tamén outros que viñan de parroquias veciñas) e algunhas mulleres adultas e vellas, que ían fiar ao tempo que “vixiaban” as súas fillas. Unha moza era a encargada de traer o candil que iluminaba o lugar (aínda non existía luz eléctrica naquel entón) e que funcionaba con gas e daba unha luz moi morteciña, e máis adiante utilizouse carburo, moito máis luminoso.

A estrutura do baile do Serán

As mulleres máis vellas sentábanse arredor do espazo central, que deixaban baleiro para o baile. Mentres duraba o serán, sucedíanse unhas rondas de baile, onde cada mozo/a bailaba coa súa parella. Estes bailes tiñan unha estrutura moi organizada, pois estaban constituídos por 5 tempos que se sucedían durante os 15 ou 20 minutos que duraba cada ronda. Este momentos ou tempos eran, por orde de execución, a jota, a rebeirana (muiñeira), o salteado, o pasodobre e o vals. Os dous primeiros bailábanse soltos e os restantes agarrados. Mentres bailaban, había un coro que botaba as cantigas acompañadas polas pandeiretas, e ocasionalmente por algún gaiteiro.

Os contidos das cantigas

Estas cantigas, que daban a alma ao serán, trataban principalmente de temas de amor: namoramentos, desexos, celos, desenganos… e tanto llas botaban os mozos ás mozas como ao revés, nunha especie de xogo de diálogo público onde cada sexo resaltaba as súas cualidades boas e trataba de desmerecer ao contrario. Pero tamén tiñan cabida outro tipo de cantigas, dependendo dos momentos, entre elas as de tipo satírico que tiñan aos curas, e as súas supostas aventuras sexuais, como protagonistas.

Ver aquí unha mostra das cantigas

Algunha que outra vez sucedía que os seráns remataban a golpes, consecuencia da rivalidade entre os mozos de lugares distintos.


A función social dos Seráns

Poderiamos dicir que os Seráns foron os predecesores do que hoxe son os bailes nas discos das vilas, evidentemente adaptados ao tempo e os costumes sociais da época na que existiron, que lles daban todo o seu sentido. Nos seráns iniciáronse e cristalizaron moitas relacións de parella coa aprobación do entorno social (representado na figura das nais ou avoas que fiaban).

Estas festas constituían un elemento básico de integración e cohesión social, de consolidación de relacións de parella, ao tempo que de vía de escape e liberación das duras condicións existenciais do momento. Era unha forma aceptada socialmente na que a xente moza relacionábase e coñecía aos seus semellantes do contorno próximo, prolongando as festas consagradas do verán.

Nunha sociedade moi pechada sobre si mesma, a Galiza rural da primeira metade do século XX, cabe admirar as normas e protocolos que regulaban as relacións sociais entre a xuventude e que tiñan por obxecto reproducir o modo de vida existente, cos costumes e tradicións acumulados durante moitas xeracións. Eran tempos nos que existía unha moi forte cohesión social e onde non estaba permitida a disidencia dentro dun grupo. O mellor xeito de consolidar o grupo era impoñéndolle unha serie de ritos, entre os que o Serán xogaba un papel moi ilustrativo.

Tamén resulta cando menos curioso observar como se foi desprazando o sentido destas festas desde o baile e a relación social (a música constituía o pretexto arredor do que tiña lugar a festa) ata á adoración ao mero espectáculo que acontece nas festas actuais das parroquias, e onde se invisten enormes sumas de diñeiro para que unha marea humana contemple pasivamente a actuación do grupo contratado. Por algún motivo hoxe en día xa non é necesario bailar e divertirse cos semellantes para conseguir unha relación de parella validada socialmente. As festas actuais de aldea deben cumprir outra función. A vella parece que quedou relegada ás discotecas.

A sociedade de hoxe en día mudou moi considerablemente, e pode considerarse unha sociedade moi aberta, onde o valor dos individuos prevalece sobre o do grupo de pertenza. Bailes como o Serán deixaron de ter o seu sentido, pero son un obxecto de estudo valioso para un sociólogo. De igual xeito que o son os bailes nas discos actuais. Agora xa non hai nais nin avoas “vixiando” as súas fillas, cal é a causa? Os bailes perderon a estrutura creada pola cultura do ámbito local e os novos referentes son os bailes “de moda” que os medios de comunicación social difunden. Aos que nos tocou vivir entre o fin do mundo dos Seráns e o principio do mundo das novas discotecas, en certo sentido quedamos abandonados entre dous mundos, sen saber bailar, porque xa non nos deu tempo a aprender o vello baile e sentiamos o ridículo de bailar algo novo e que nunca nos pertenecera. E tivemos que enfrontarnos ao dilema de establecer unha relación de parella conforme á tradición, baixo a mirada e aprobación do entorno familiar (e acatando tamén as súas normas), ou buscala conforme ao novo modelo social que se estaba impoñendo, moito máis permisivo e “libertario”, pero tamén sometido ao permanente cuestionamento por parte do grupo. Ese debate aínda permanece hoxe en día, pero o seu destino xa está escrito.

Enlaces:

As pandereiteiras de Toutón e o Serán dos Namorados, que se celebra anualmente e vai na súa XV edición, nun exemplo de recuperación desta festa tradicional.

Respectemos o Serán, carta de Carmen Álvarez Domínguez, no xoral Faro de Vigo.

Jota e Ribeirana, interpretada por Tear de Llerena.

Seráns, Foliadas e festas breves… ten un artigo que explica como era o Serán.

Fontes de información:

Agradecemos moi especialmente a María Francisca Bouzó Barbeito, veciña de Uma, a súa disposición para recuperar da súa memoria os seus recordos do Serán.

Pan de millo no forno de leña
Xaneiro 10th, 2012 by Xose in Costumes e tradicións locais Comentarios desactivados en Pan de millo no forno de leña

Hoxe fixemos pan de millo no forno de leña. O día antes de facer o pan tivemos que arranxar o forno, e botarlle unha man de barro por fóra, pois xa levaba tempo parado e caíralle algún. Así que fomos ao monte, collemos un caldeiro de barro branco, que pega mellor, e despois de amasalo con auga botámosllo onde faltaba.
O día que fixemos o pan, o primeiro foi acender o forno, metémoslle dentro unhas piñas e uns pauciños e prendémoslle lume. Ao cabo dun pouco enchémolo cunhas boas achas de madeira vella e deixámolo arder algo máis de dúas horas, mentres se facía o braseiro. Pouco antes de meter o pan dentro limpámolo cunha vasoira de xesta, o varredoiro, para non deixar brasas.

Despois de acender o forno comezamos a elaborar o pan. Collemos un cunco (emprégase unha artesa de madeira para facer este traballo) e botamos dentro del a fariña, tres partes de millo, unha de trigo e outra de centeo, pero a composición admite moitas variacións. O trigo axuda a esponxar e a ligar.

Despois púxemonos man á masa e o primeiro foi botar a fariña de millo no cunco, botarlle auga quente, case a ferver, e un pouco de sal e removela coa pá para que ligase.

Deixámola repousar uns cinco minutos antes de botarlle unha cunca do fermento que tiñamos preparado uns tres dias antes con fariña de millo e algo de levadura. Deseguido ímoslle botando as outras fariñas ao gusto, e imos amasando coas mans uns cantos minutos ata que acade unha textura axeitada, ata que a masa “ande”.

Despois déixase repousar no mesmo cunco sobre unha hora ou algo máis dependendo da cantidade de masa que sexa, ben abrigada cuns trapos e cerca do forno para que lle chegue algo de quentura e lle axude a fermentar.

Despois de crecer a masa e co forno ao punto chega a hora de facer os petelos ou broas e metelas dentro do forno. Imos collendo coas mans a cantidade de masa que queiramos e dámoslle forma baténdoa nun cunco pequeno ata ter listo o petelo e pousámolo na pá do forno, da que nos axudamos para meter o pan dentro del. Poñemos dentro os petelos que collan (tres ou catro no noso forno) e ao fin pechamos a porta, feita con madeira e que previamente estivo en auga para que non se queime moito. Despois de colocar a porta axustámola tapando con barro as fendas por onde pode perder calor. Agora toca esperar, sobre hora e media ou dúas horas dependendo do calor que teña o forno, da cantidade de petelos ou broas e do seu grosor, pois ao ser máis grosas necesitarán máis tempo de cocción.
Por fin toca abrir a porta e retirar os petelos coa axuda da pá. Ummmmmmm… neste momento o pan ten un recendo que namora. E tamén hai que probalo, pois é quente cando máis sabe.

Ver todas as fotos neste enlace.

 

Se hai algún lugar do noso entorno cheo de atractivo  etnográfico –alén de relixioso-, é o santuario da Franqueira. Estes días acolle unhas das principais romarías ou peregrinacións, iniciadas na primeira semana de setembro e co día 18 do mesmo mes como “prato forte”; despois haberá que agardar ata finais da primaveira á celebración das “Pascuillas”.

Non debe ser casualidade que estas peregrinacións coincidan cos albores do inicio do verán –na época dos maios-e rematen precisamente un pouco antes da chegada do outono; a isto debemos unir outros elementos asociados á lenda da súa aparición ou descubrimento, caracterizada por un resplandor na escuridade das noites, que atraía a atención dos habitantes desa zona (unha lenda moi semellante por outra parte, á que acompaña o descubrimento da tumba do Apostolo en Compostela).

Así pois, aparte destes aspectos xa sinalados, como: os solsticios ou cambios de estación, as misteriosas sinais e destellos que chamaban a atención dos lugareños, hai que unir outros elementos próximos ao animismo e panteísmo: como que o lugar de celebración e reunión sexa nun cumio dos máis elevados da contorna (a case 1.000m de altitude), ou o papel que xogan na historia desta romería, actores profundamente simbólicos como os de aqueles bois que foron xunguidos e soltados para que determinasen en que lugar edificar o templo onde se adoraría á Virxe.

Todo ísto configura unha fecunda e interesante tradición que aínda que tan só sexa por aquel estímulo que leva a dúceas de persoas de diferentes parroquias a converxer nun mesmo punto –para rematar tamén iso sí devorando suxerentes comidas e bebidas-, despois de horas e horas de andaina, cargando orgullosos con aqueles elementos identitarios de cada unha delas (as imaxes das súas respectivas santas neste caso), que simbolizan protección -e por que non tamén diferenciación-, frente outras parroquias e iconografías, merece ser estudada con máis calma e detalle.

 

Lástima, que hoxe en día, a abundancia de coches e a actitude coa que moitas persoas alí acuden: básicamente como fenómeno de masas, obviando o significado ou respecto tanto polo que supostamente simboliza o evento como polo lugar (a natureza), o pequeno enclave da Franqueira acaba ocupado, arrasado e devastado polo lixo e o incivismo… E logo falan do botellón…

 

O pan de millo
Agosto 21st, 2011 by Xose in Costumes e tradicións locais Comentarios desactivados en O pan de millo

Se o pensamos ben, poucos alimentos ou produtos considerados “tradicionais” conservan tantas esencias da nosa historia como o pan, xa non tan só pola indiscutible importancia na nosa dieta e supervivencia, senon como un elemento único arredor do cal se constituía toda unha rede de infraestruturas (muíños, fornos…) e traballos comunitarios (a malla, a sega…) que xunto ao viño, deron lugar a unha consolidada tradición e tarefas asociadas, pero que a diferencia do que pasa con precisamente o viño -onde aínda se elabora de forma artesán en moitas casas, coa correspondente conservación de elementos (adegas, pipos, lagares…) e traballos (a vendima, o augardente…)-, o pan feito de forma caseira ou artesanal desapareceu en boa medida da meirande parte das nosas aldeas e casas.
Porén, en Guillade aínda temos a sorte de contar con algún exemplo de mestras “panadeiras” que fan ou cocen o seu propio pan, neste caso de millo, co valor engadido de botar e moer tamén o propio gran, un gran que de non ser tamén por persoas como ela a día de hoxe non sería fácil de atopar, xa que se precisa un millo de “gran branco”, moi diferente do amárelo e estandarizado destinado a consumo animal (unha opción sería comprar directamente a fariña milla, que foi o que fixemos neste caso coa fariña de centeo aquí empregada).

INGREDIENTES:
Neste caso (e sempre a ollo), empregáronse para a elaboración de pan de millo:
-2 kg de fariña milla e uns 250 grs. de fariña de centeo –este cereal liga mellor coa fariña triga que outros tipos de fariña-).
-40 grs de fermento (o fermento váise renovando cun pouco de masa xa feita, engadíndolle un pouco de vinagre e levadura; tradicionalmente conservabase envolta nunha berza dentro da artesa).
-3,5 litros de auga e sal.
*Cabe dicir que se ben neste caso, únicamente se botou menos dunha cuarta parte de fariña de centeo, o etnógrafo Xaquín Lourenzo, na súa obra <<Os Oficios>>, asegura que: “A fariña milla rara vez vai sen mistura da centea, en proporcións que oscilan antre mitade e mitade e tres coartos de centeo e un de millo”.

PREPARACIÓN DO PAN:
Unha vez que comeza a ferver a auga e cando se vai engadindo pouco a pouco á fariña milla, mezclándose cun cucharón de pau; posteriormente bótase a faiña de centeo e a continuación o fermento xa disolto en auga quente.


Cando xa está todo ben misturado é cando se pasa a amasar coas mans e a darlle forma, deixándoo a masa repousar cuberta cun pano. Tradicionalmente, había casas nas que se facía unha cruz na parte superior do bolo (unha forma de bendecir o alimento?).


Aproximadamente unha hora despois de repousar e fermentar a masa, cóllese unha cunca –preferiblemente de madeira, igual que para deixala repousar- para “petelear” a broa con xeito e agarimo.

PREPARACIÓN DO FORNO:
Antes que nada cumpre enceder o forno con leña dabondo (un capacho neste caso) para que vaia aquecendo e collendo a temperatura necesaria; evidentemente canta máis leña se meta antes cocerá o pan. Así pois, mentres se vai amasando e repousando a masa as brasas vánse formando e espallando no forno cun pau chamado “rascalleiro” ou “atizador”.
A miúdo era normal tamén pór na porta do forno unas pequenas “petelas” finas e delgadas chamadas “bolos do forno”, que se facían en moito menos tempo con brasas suficientes, e para nin as que era preciso pechar a porta do forno para a súa preparación.
Unha vez sacadas as brasas do interior do forno, cunha “basoura artesán” de fentos e o “rodo” -un pau específico para esta función- é cando se introducen

as

broas coa pá e se pecha ben a porta cun barro específico chamado xabre para evitar a perda de calor, agardando durante 1:30h aproximadamente a que o calor acumulado nas pedras do forno (tixolos refractarios) cozan o pan.


Antigamente para sacar as brasas e barrer as cinzas, tamén se empregaba nalgunhas zonas o “barredouro”, que era un pau con panos e farrapos mollados envoltos. De igual xeito, tamén había casos nos que se tapaba a porta do forno con bosta amasada e auga, ou con masa sobrante.

A situación demográfica de Guillade (2000-2010)
Marzo 29th, 2011 by Xose in Poboación Comentarios desactivados en A situación demográfica de Guillade (2000-2010)

.

Como viña sendo habitual nos últimos tempos, cada dez anos o Instituto Nacional de Estadística (INE) realizaba o Censo de Poboación e Vivendas -o último data do ano 2001-, polo que tocaría realizar no presente 2011 o novo Censo. Porén, seica se impón desta volta a realidade económica de austeridade e aforro, e o Censo será substituído por unha especie de enquisa (menos custosa) representativa da situación demográfica e residencial de todo o Estado.

Ano 2000 Ano 2010 Crecemento % 2000-2010
GUILLADE 572 506 -11,5
Carballede 24 13 -45,8
A Cavadiña 34 34 0,0
O Eirado 42 33 -21,4
Encostada 50 60 20,0
A Igrexa 54 39 -27,8
A Lomba 36 31 -13,9
Mourigade 77 50 -35,1
Pazos 29 25 -13,8
A Pontexil 32 33 3,1
A Portela 0 9
A Rañó 93 99 6,5
Reimonde 53 37 -30,2
Sta. Locadia 19 15 -21,1
A Val 10 5 -50,0
A Vigaira 19 23 21,1

Fonte: Padrón Municipal de Habitantes e elaboración propia

Ver a análise completa neste enlace.

Afección pola astronomía
Outubro 22nd, 2010 by Xose in Ollando ao futuro Comentarios desactivados en Afección pola astronomía

Diría que foi nas noites escuras e estreladas da infancia cando naceu a miña afección pola astronomía. Pero callou un día, cando andaba xa nos 20 anos, arredor dun libro perdido que quixo facerme compaña na convalecencia dunha enfermidade, e  que tiña escondido nunha das súas páxinas un pequeno mapa con 3 ou 4 constelacións da zona circumpolar. Foi tal a emoción dese descubrimento que me sentín como o pirata da pata de pau que nunha illa deserta atopa nun cofre oculto o mapa dun gran tesouro e que a partir dese momento só soña con el. Pasou o tempo e foron miles os tesouros que se foron desvelando, e que pasaron a encher o cofre luminoso que hoxe gardo na miña querida  memoria.

Este verán no clube gastro-astronómico de Guillade mercamos un telescopio para dar un novo saltiño nesta aventura cósmica. É un Telescopio Dobson GSO 203mm/1200mm (f6) DELUXE. E a primeira impresión foi espectacular.  A lúa vista como nunca antes, nítida e luminosa cos seus cráteres e mares. Xúpiter cunha banda de cor e os seus 4 satélites, e moi cerca del o puntiño azul de Urano. Despois unha longa lista de cúmulos abertos e globulares, de nebulosas difusas e planetarias, estrelas dobres, etc.  Vai agora un recordo para os cúmulos globulares M13 en Hércules, M2 en Acuario, M15 en Pegaso…  os cúmulos abertos en Perseo, o M11 en Escudo… as nebulosas M8, M17 e M20 en Saxitario… as nebulosas planetarias M57 en Lira e M27 en Raposa… as estrelas dobres Albireo, Mizar, Almarak…

Algúns enlaces interesantes para saber máis poden ser os seguintes:

http://astrosurf.com/astronosur/telescopios_simulador.htm Simulador de telescopios

http://perso.wanadoo.es/jripero/efemerides.htm Mapas e efemérides celestes actualizadas

http://www.skymaps.com/downloads.html Mapas celestes actualizados

http://www.telescopio.3a2.com/ Sinxela introdución ao mundo dos telescopios

http://www.asociacionhubble.org/portal/index.php/foro/viewtopic.php?t=40079 Foro de astronomía

http://micro.magnet.fsu.edu/primer/java/scienceopticsu/powersof10/ Potencias de 10

http://observatorio.info/2010/10/cumulos-hartley-y-el-corazon/ Fotos de astronomía

http://www.elfirmamento.com/galeria.html Máis imaxes nesta páxina

Delmiro e Francisco Candeira
Outubro 3rd, 2010 by Xose in Xente de Guillade Comentarios desactivados en Delmiro e Francisco Candeira

Chegou ás miñas mans un artigo de Rui Cardoso Martins publicado nunha revista portuguesa, a revista Pública o día 6 de xuño de 2010, p.81, co título Frangos, perus, gaivotas e pombas. Neste artigo, o autor recrea de forma literaria datos sobre a historia e o presente desta familia de Guillade, obtidos das charlas con Delmiro no restaurante Os Perus, en Lisboa, propiedade da familia. Reproducimos este texto deseguido:

Nao devemos adiar conversas mais de vinte anos e tirei a conversa do espeto com Delmiro, o galego. O Delmiro trabalha na casa Os Perus, à praça do Chile, a vinte metros da estátua de Fernao de Magalhaes, é a cervejaria com dois grandes machos de leque aberto no placard da porta, mas nunca lá assou perus, só frangos.

Sao os melhores do mundo que conheço, e já dei umas voltas, sao muito anos a assar frangos, diz-se, mas aqui é uma vida. Comi no Chile, na fronteira como Peru, em Arica, ondes os pelicanos atravessam a rua fora da passadeira, os papos gigantes de escroto a abanar, e era um bom frango assado mas nao como o do Delmiro Candeira Gonzalez, o galego. Carvao com espeto: o frango sobe e desce patamares, rolando feliz nas brasas como a Terra ao Sol.

Há vinte anos vivi nesta zona onde mulheres de salto esclareciam a noite:

– Levas uma naifada nos tomates que tos abro até o pescoço…

mudei de casa sete vezes mas sempre cruzei Lisboa, uma vez por semana, pelos frangos do Delmiro. Os dias de futebol, europeus, mundiais, pedem-me frango. Nunca tivemos a conversa. Nem demos um passou-bem completo, ele estende o braço para nao me sujar, os dedos dourados de sal grosso, limao, louro e sumo picante de frango. Uma vez, Delmiro lembrou José Cardoso Pires a terminar as madrugadas na tasca ao lado, a antiga Casa dos Perus, hoje fechada, onde ele e o seu irmao poeta galego cresceram, mais nada.

– O meu bisavô era da Galiza, era pobre e foi para o Peru. Do Peru foi para o Brasil, em 1800 e tal. Ele e o primo abriram uma fábrica de couros. O meu bisavô combinou com o primo vir à Galiza buscar a família. Nao sabia ler nem escrever e assinou uns papéis com o dedo. Quando voltou ao Brasil, nao havia nada, o primo tinha-lhe roubado tudo. Veio para Lisboa com a mulher e cinco filhos. Começou a abrir tascas no Cais do Sodré. Aqui volta a história do peru. Ele tinha na tasca um peru que gostava de ir bicar no tonel do vinho a pingar.

– Um peru bêbedo.

– Gostava da pinga. E os clientes iam lá também ver o peru.

Na República, a família subiu a Almirante Reis até ao Chile, duas casas a assar frangos, 700 por dia cada uma, Delmiro e o irmao poeta tem foto numa pirâmide galinácea maior do que eles.

– Delmiro, isso quer dizer que é o dono disto. Há vinte anos que penso que é empregado. É demasiado modesto.

A palabra poética

é a sombra (insuficiente)

dunha voz ilícita, escondida.

Mais grazas a ela a alba existe.

É de Francisco Candeira e ouve-se como português antigo, a cantar. O irmao de Delmiro estudou letras em Madrid, Delmiro chegou ao terceiro ano de Veterinária e, de repente, por voltas do espeto da vida, por assim dizer, regressa a Lisboa para assar os frangos da família.

Lisboa é un palco nítido de soños

esquecido no ventre das gaivotas

nas azas fatalistas da Saudade

no silencio de cinza das súas pombas

percorrendo o ceo branco da cidade.

Do assador sai uma nuvem deliciosa que chama narizes da rua

Se as nubes van

eu vou de Lisboa a Galiza: son un home do aire.

e entram clientes, olhe hoje é meio com picante, é um sem molho, para mim o costume. Damos um passou-bem de mao cheia. Sal grosso, limao, louro, sumo picante.

Faz tanto calor que nao sei se é o frango, se Delmiro, o galego, quem assa.

Escritor rui.cardoso.martins@publico.pt

Teatro ao aire libre
Febreiro 10th, 2009 by Xose in Monumenta histórica Comentarios desactivados en Teatro ao aire libre

Sentadas em fileira debaixo da cerdeira, na panorámica eira do pazo, cada unha em súa cadeira, as mulheres asistían á monumental zaragata.

Unha velha atrís de Mourigade, empapada em poción máxica, esganhitábase insultando ó barrio d’enfrente, sobre tudo ó personal femenino:

VACAS!! SODES TODAS UNHAS VACAS!!

De ves en cando algunha provocaba á vella, tornando a incendiar os seus ardores rectóricos.

Recordo que unha das argumentacións esgrimidas pola oradora discursante era:

PORCAS, QUÉ CAGADES DENTRO DA CASA!!

Esta acusación chocoume, a anciana senhora aínda non tinha asimilado ben a modernidade dos cuartos de banho; para ela facer as necesidades portas a dentro seguía representando unha verdadeira indecencia.

.

.

Esta anécdota, elaborada por Antonio do Pazo, forma parte dunha extensa colección rescatada das lembranzas da súa nenez, na que volven coller vida os personaxes daquel tempo. Estas pequenas historias podedes atopalas todas xuntas na primeira sección deste blog, titulada PAGES, no apartado MONUMENTA HISTÓRICA (VIA ALTEREA)

Necrópole megalítica na Chan de Guillade e Campo de Mouro
Xaneiro 13th, 2009 by Xose in Monumenta histórica Comentarios desactivados en Necrópole megalítica na Chan de Guillade e Campo de Mouro

.

O sábado, día 10 de xaneiro, visitamos a necrópole megalítica da Chan de Campo de Mouro. Nunha chan situada a 450 metros de altura, entre as parroquias de Mouricasdos e Guillade atópase un conxunto de mámoas espalladas nunha superficie relativamente pequena. As mámoas son construcións de pedra, edificadas en pequenos montículos sobre o nivel do terreo, e onde tiñan lugar enterramentos funerarios.

Hoxe en día só se localizan estes pequenos montículos, coas pedras pequenas que servían de sustentación á edificación, pero as pedras que formaban a mámoa xa foron retiradas ao longo do tempo polos habitantes do lugar, para darlle outros usos. Tamén houbo épocas (principalmente no século XVI) nas que sistematicamente foron violadas estas mámoas, realizando excavacións no lugar onde se levantaban, co obxecto de procurar presuntos tesouros que realmente non existían. Como moito atopouse algunha ferramenta da época ou algún pequeno obxecto xa moi deteriorado, pois a acidez do terreo non permitiu a súa conservación, e moito menos a dos restos orgánicos das persoas alí enterradas.

Xuntámonos ao menos unhas 50 persoas, con nenos e nenas incluídos. Esta foi a primeira gran excursión de Darío, que acaba de cumprir 4 meses, sempre ben arroupado e alimentado por súa nai.

Fixemos un percorrido circular duns 4 Km. Saímos de Campo de Mouro, subimos ata a Chan, onde vimos unha das mámoas máis visibles, xusto no linde coa parroquia de Guillade. O noso guía Rafa foi quen nos deu todas as explicacións pertinentes xusto dentro do cono de violación da mámoa, moi evidente.

Alí tamén nos contou que o nome de Campo de Mouro procede posiblemente do feito de atopárense aquí un importante conxunto de edificacións megalíticas. O carácter non cristiano destas construcións convertíaas en cousas de mouros, e de aí o nome.

Pasando ao monte de Guillade podíanse discernir algunhas mámoas máis. Despois regresamos ata o Coto dos Santos, onde existiu a capela de Santo Tomé, hoxe desaparecida. Este punto marca xusto o linde entre Guillade, Mouriscados e Cumiar.

Dende alí baixamos á zona da Chan pertencente a Mouriscados, onde Santi, representante da comunidade de montes de Mouriscados tamén nos deu unha pequena charla sobre o modelo de sustentabilidade para o monte que pretenden levar adiante.

Neste momento teñen unha explotación apícola e proximamente teñen previsto introducir porco celta, vaca cachena e cabalos.

Ao final colleunos a lúa

Podedes ver unha presentación completa das imaxes da excursión aquí mesmo